Cinsellik ve MS
Cinsel Problemler
Cinsellik ve cinsel problemler, sağlıklı kişiler için olduğu gibi MS'li kişiler içinde önemlidir. Bu tür sorunlarla başa çıkabilmek için, hasta ve güvendiği eşi, partneri, doktoru, psikoloğu ya da sosyal hizmetler görevlisi arasında oldukça güvenilir ve sağlam bir ilişki bulunması gerekmektedir. Hasta yada sağlıklı çoğu kimse, cinsel problemlerini başkalarıyla tartışmakta zorlanır. Sonuç olarak kendi kabuklarına çekilip o kadar derin düşüncelere dalarlar ki, bir kısır döngü doğar.
Duygusal ve psikolojik yük
MS'li hastalar söz konusu olduğunda, cinsel problemlerle ilgili olarak göz önünde bulundurulması gereken çeşitli nedenler bulunmaktadır:
Bir yandan MS hastası olmanın verdiği duygusal ve psikolojik yük, hastanın cinsel ilişkiden keyif alamamasına neden olacak ya da partnerine karşı fiziksel arzu duymasına engelleyecek kadar büyük olabilir.
Diğer yandan, hastalığın kendisi ya da MS’ in neden olduğu vücut bozukluğu, cinsel aktiviteyi sorunlu hale getirebilir. Genellikle her iki faktör de etkilidir.
Bazı hastalar, vücutlarına yüklendiklerinden dolayı hastalıklarının kötüleşeceğine ya da yeni atakların tetikleneceğine inandıklarından dolayı, cinsel aktiviteden korkarlar. Bu endişe kesinlikle gereksizdir.
Cinsel sorunları kişisel bir problem olarak değil, MS hastası ve partnerini ve hatta tüm aileyi kapsayacak şekilde bütün olarak ele almak önem taşımaktadır.
Sorular ve yanıtları
MS hastalarının cinsel problemler oluşur oluşmaz kendilerine sorması gereken bir takım sorular mevcuttur: Hastalığımın başlaması cinsel duyarlılığımı değiştirdi mi? Partnerim bana olan ilgisini kaybetti mi? Uyluk kaslarındaki artan kas sertliği (addüktör kas spazmları) veya ağı hissi ya da ereksiyon problemlerinden dolayı cinsel ilişki mümkün değilse, ne çeşit cinsel uygulamalara yönelebiliriz? Kullandığım ilaçların cinsellik üzerindeki etkileri nelerdir? Hangi doğum kontrol yöntimini önerirsiniz ?
Problemler ve tedavileri
Aşağıda, çeşitli cinsel işlev bozukluğu örnekleri bulunmaktadır. Bununla birlikte, bireysel danışmayı gerekli kılan tamamen farklı problemler söz konusu olabilir.
Erektil problemler
Erkek hastalarda hastalığın ortaya çıkması, genellikle vücut zayıflığı ya da diğer duygusal ya da psikolojik nedenlerle ereksiyon sorunları oluşabilir. Özel dokunsal uyarılar ya da erojen bölgeler gibi farklı uyarı yöntemleri konusunda hasta ve partneriyle tartışılabilir. Ereksiyon problemleriyle ilgili olası nedenler tek tek incelenir ve problemin daha çok organik ya da psikolojik faktörlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı tespit edilir. Genel olarak sinir sistemindeki ataklarla, MS’ in vücudun cinsel tepkilerini etkileyebileceği unutulmamalıdır.
Ereksiyon problemleri için mevcut tedaviler:
(ÜRÜNLERİN HEPSİ ÜLKENİZDE BULUNMAYABİLİR)
Erektil bozukluklar için, kanın penis içinde tutulmasını ve dolayısıyla ereksiyon oluşmasını sağlayan damarları gevşeterek etki eden bir takım tedavi yöntemleri bulunmaktadır(1),(2).
Sildenafil , MS hastalarıyla gerçekleştirilen çalışmalarda erektil disfonksiyon tedavisinde başarılı şekilde kullanıldı. Bu, cinsel ilişkiden yaklaşık bir saat önce oral yolla alınan ve kullananların çoğunda, tam ereksiyon ve penetratif cinsel ilişki sağlayarak etki eden bir ilaçtır(3). Piyasaya, bu tür yeni ürünler sunulmaya başlanmıştır.
Yohimbin, bir Afrika ağacı kabuğundan üretilen ve oral yolla uygulanarak ereksiyona yardımcı olan bir ilaçtır.
Diğer bazı ilaçların, özel ince bir iğne kullanılarak doğrudan penise enjekte edilmesi gerekmektedir(1),(2). Bu ilaçlar aşağıdakileri içermektedir: Prostaglandin E1 adı verilen bir hormon olan Alprostadil, penisin ucundan aşağı doğru enjekte edilebilir. Beyaz haşhaştan elde edilen Papaverin, genellikle, penise kan iletimini kontrol eden sinirler üzerinde etki eden fentolaminle karıştırılmaktadır.
Ayrıca, penise sokulabilen ve gerekli oranda sertleştirilebilen splintler ve vakum pompaları dahil olmak üzere, çeşitli mekanik cihazlardan faydalanılabilir(1).
İlaç tedavileri kullanılırken, detaylı ürolojik muayenenin gerçekleştirilmesi ve özel dozların düzenli hekim kontrolüyle belirlenmesi gerekmektedir.
Ejakulasyon bozukluğu
Diğer bir muhtemel bozukluk, gecikmiş ejakulasyon (geç boşalma) ya da boşalamamayı içeren ejakulasyon (boşalma) bozukluklarını kapsamaktadır. Nadiren, spermlerin penisten çıkmayıp, mesaneye geri akması anlamına gelen retrograd ejakulasyon (geriye boşalma) vakalarıyla karşılaşılmaktadır. Ejakulasyon problemleri, hem nörolojik, hem psikolojik faktörlerden etkilenebilir.
Orgazm yaşayamamak, kişinin kendinden şüphelenmesine ya da kendine olan güvenini yitirmesine neden olabilir. Şayet bir ilişki karşılıklı sevgi ve güven temeline yatıyorsa, doğal cinsel arzuyu doyurmak için oral ilişki ya da karşılıklı elle tatmin gibi diğer cinsel uygulamalara başvurulabilir.
Diğer problemler
Üst uyluklarda oluşan artan kas gerilimi (spazm), cinsel ilişkide ağrılara neden olabilir ya da ilişkiyi tamamen engelleyebilir. Bu tip bir spazm ilaç tedavisi ile hafifletilebilir. En iyi etkiyi alabilmek için, bu uygulamayı en doğru zamanda yapmak önem taşımaktadır.
Kadınlarda, genital bölgedeki azalan hassasiyet, vajinanın kurumasına yol açabilir. Bu durumda yardımcı olabilecek çeşitli preparatlar mevcuttur:
İnkontinans şikayetleri bulunan hastalarda, cinsel ilişki sırasında istem dışı ürinasyon ve bağırsak hareketleri oluşması korkusundan dolayı cinsel sorunlar oluşabilir. Bu durum, cinsel ilişki öncesi daha az sıvı alımı ve bağırsakların boşaltılması ile hafifletilebilir. MS'li hastaların bazılarında görülen prematüre yorgunluk, günün sonunda enerjinin tamamen tükenmesine yol açabilir. Bu problemin üstesinden gelmek için günün farklı saatlerini deneyin.
Gebelikten korunma
Diğer tüm insanlarda olduğu gibi, MS’ li hastalarda da doğum kontrol problemi söz konusudur. MS hastaları, doğum kontrol hapları dahil olmak üzere, genel olarak kullanılan tüm kontraseptif yöntemlerden faydalanabilir. Doğum kontrol hapları ile, özellikle sigara kullanıcıları için, sağlıklı kadınlar için geçerli yan etkiler söz konusudur.
RİA (rahim içi araç-spiral), geri dönüşümlü uzun dönem doğum kontrolü isteyen kadınlar için (örneğin yeni doğum yapan kadınlar) hormonal bir doğum kontrol yöntemidir. Spermisid jel, sprey ya da ovüllerle birlikte kullanılan diyaframlar ya da kondomlar diğer seçenekler arasında sayılabilir.
Önemli olan, MS hastasının bu konular hakkında açık şekilde konuşmayı öğrenmesi ve çözümlerin, partnerle birlikte, gerekiyorsa sağlık uzmanının yardımı ile aranmasıdır.
Referanslar
1 Kappeler T. Medikamentöse Therapie der erektilen Dysfunktion. Pharma-kritik;18(8), 21. Jan.1997 Infomed/pharma-kritik/artikel. www.infomed.org/pharma-kritik/pk08a-96.html
2 Lammers PI, Rubio-Aurioles E et al. Combination therapy for erectile dysfunction: a randomized, double blind, unblinded active-controlled, cross-over study of the pharmacodynamics and safety of combined oral formulations of apomorphine hydrochloride, phentolamine mesylate and papaverine hydrochloride in men with moderate to severe erectile dysfunction. International Journal of Impotence Research 2002;14(1):54-59.
3 Sadovsky R, Miller T et al. Three-year update of Sildenafil citrate Efficacy and Safety. International Journal of Clinical Practice 2001;55(2):115-128.
