MS Gateway - Multipl skleroz Gateway

Anasayfa :: MS Kaynakları :: MS Tedavisi :: Destek Tedavileri :: Semptomatik tedavi

MS Hastalığının Bulgularının Tedavisi

Dr. Martin Landolt yıllardır Aarau’da Kanton Hastanesi Nöroloji Kliniğinde kıdemli bir hekimdir. Nisan 2000’de Bazel’de kendi kliniğini açmıştır.


En sık görülen belirti yorgunluktur. MS hastalarının yorgun olmalarının nedeni genel olaral anlaşılamaz. Bu konuda hastalara ne önerirsiniz?

Gerçekten de kronik yorgunluk, MS hastalarının sıklıkla yakındıkları bir durumdur ve hastalığın her evresinde ortaya çıkabilir. Bu yorgunluğun farklı nedenleri olabilir ve genellikle aynı anda etki gösteren bazı faktörlerin sonucudur. Örneğin, depresyonla birlikte azalan fiziksel direnç.Daha dar anlamlı kronik yorgunluk olgularına da rastlamaktayız: “Kronik Yorgunluk Sendromu”. Bu durumda hastalar çeşitli hastalıklarda ortaya çıkabilen paralize edici bir yorgunluktan şikayet ederler fakat bu MS için oldukça tipiktir.

Yorgunluk tedavisi, belirtinin nedenine yönelik değildir. Birincil neden depresyon ise doğrudan tedavi edilmelidir. Daha dar anlamda kronik yorgunluk olgularında, günlük yaşamdaki davranışların değiştirilmesi yapılacak ilk girişim olmalıdır. Örneğin, yapılan işte düzenli aralıklarla dinlenme molaları verilmesi önerilebilir. Aşırı zorlamaksızın düzenli kas çalışmasından oluşan bir egzersiz programı genellikle iyi bir yaklaşımdır. Ilaç tedavisi genellikle tatminkar değildir. Genellikle, psikostimülan ilaçlarda reçete sınırlamaları uygulanır.


Spasitisite nedir?

Spastisite, vücudun istemsiz bir refleksi olarak ortaya çıkan kas sertliğindeki artıştır. Bu sertlik hızlı etkin ya da edilgen hareketler yapılırken ortaya çıkar. Beyin ya da omurilikteki motor sinir yollarındaki hasarın sonucudur. Süreç içinde kaslara kramp girebileceğinden, spastisiteye sıklıkla ağrı da eşlik eder.


Spastisite nasıl tedavi edilir? İlaç tedavisi dışında alternatif yöntemler var mıdır?

Tedavi spastisitenin derecesine bağlıdır. Tedavide kullanılan ilaçlar doğrudan beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini etkileyerek merkezi etki gösterirler. Tedavini başlangıcında yürüyebilen hastalarda dozun yavaş biçimde artırılmasına dikkat edilmelidir. Aksi takdirde, kas sertliğinin azalması nedeniyle yorgunluk artışı ya da yürürken diz boşalması yaşanabilir. Yakınlarda görülen bir gelişme de, kanabis ilaçlarının antispastik etkileri bildirilmesinin artışıdır. Çalışmalar sürüyor fakat ben bu konuda deneyime sahip değilim. Spastisite yaygın değilse ve belli bir bölge ile sınırlı ise, etkilenmiş olan kasa botulinun toksini enjeksiyonu yararlı olabilir. Bu etki genellikle 3 ay sürer ve ardından yeni bir enjeksiyon gerekir.

Kasların gevşetilmesi ve hareketlerin düzeltilmesi için kullanılan ilaç dışındaki yöntemler, tüm çeşitleri ile fizyoterapiyi içerir (sıcak/soğuk, terapötik jimnastik, banyolar vs.). Spastisite durumunda normal istemsiz hareket dizisi bozulduğundan, eşgüdümü sağlayacak egzersizler de önemlidir(fizyoterapi, hipoterapi). Düzenli periyodlarla ayağa kalkmak, kontraktürleri, osteoporozu ve bacaklardaki venöz tromboz riskini azaltır.


Spastisite pompası nedir ve ne zaman önerilir?

Spastisite pompası derialtına yerleştirilen bir depodan pompalama sistemi ile doğrudan omuriliğe antispastik ilacın sürekli olarak verilmesidir. Bu sistemin üstünlüğü, daha fazla konsantrasyondaki aktif maddenin, sistemik yan etkilere neden olmaksızın doğrudan istenen bölgeye ulaşabilmesini sağlamasıdır. Bu sistemin kullanılması için, omurilikteki bölgesel hastalıkların neden olduğu ve yüksek dozda ilaçlara yanıt vermeyen bacak spastisitesi olması gerekir. Spastisite pompası yalnızca belli hastalar için uygundur. Bu hastaların durumları sabit olmalıdır. Pompanın yerleştirilmesi ve açıklanması çok zaman alır ve hastanede yapılmalıdır. Komplikasyon riskleri mevcuttur. Fakat endikasyon iyi konduğunda ve pompa düzgün çalıştığında, belli olgularda başarı sağlanabilir.


Depresyonu olan MS hastalarına ne önerilmelidir?

Depresyon,sürekli bozulmayla seyreden, tedavi olanakları sınırlı ve yeti yitimine yol açan diğer kronik hastalıklarda görülenden daha fazla olmamakla birlikte, MS hastaları arasında son derece sıktır. Sıklıkla, depresyonun hastalığa karşı bir reaksiyon mu (reaktif depresyon), yoksa MS öncesi ya da sonrasında gelişen belirti bütünü mü olduğu sorulur. Reaktif depresyon daha sık görülmektedir.

Önlemler depresyonun şiddetine bağlıdır. Daha eski antidepresif ilaçlar, özellikle MS hastalarında yorgunluğu artırma ve mesane sorunları gibi yan etkilere neden olurlar. Bu yan etkilere yeni ilaçlarda daha az rastlanır. Psikoterapötik ve sosyal tıp önlemleri de gereklidir. Olumlu aile ortamının büyük önem taşıdığı tartışmasızdır. MS Dernekleri MS hastaları ve aileleri için diğer birçok hizmetin yanı sıra yararlı önerilerde de bulunurlar.


Mesane bozuklukları hastalara çok fazla toplumsal sınırlama getirir.
MS hastalarında hangi mesane bozuklukları görülür?

Mesane bozuklukları MS odaklı enflamatuar bozuklukların neden olduğu beyin ve omurilikteki ilgili merkez ve yollardaki hasarların sonucudur. En sık rastlanan bozukluk uzun süre idrar biriktirme yetisinin kaybıdır. Hasta aniden idrar yapma isteği duyar ve hemen tuvalet arar ya da istenmeyen bir sonuç olarak idrar kaçırır. Bozukluk idrar yapamamak biçiminde de olabilir ve ileri olgularda mesanenin kateter ile boşaltılması gerekebilir.


Mesane bozuklukları nasıl tedavi edilir? Pelvik taban egzersizi gibi koruyucu önlemler alınabilir mi?

Mesane bozukluklarında, öncelikle mesane enfeksiyonu araştırılmalı ve gerekirse tedavi edilmelidir. MS hastaları arasında en sık görülen mesane bozukluğu olan idrar tutamama (acil idrar yapma isteği) ilaç ve mesane eğitimi ile tedavi edilebilir. Bu eğitimler su içme aralıklarının bilinçli olarak uzatılmasını içerir ve hasta bunun için not tutabilir. Hafif olgularda, içme alışkanlığı değişikliği yarar sağlayabilir; örneğin akşamları sıvı alımının azaltılması ve kahve, alkol içilmemesi. Birçok ilaç seçeneği vardır. Bununla birlikte, mesane bozukluğu ilaçla kontrol edilemezse ve kalan idrar çok fazlaysa, daha ilerideki komplikasyonların önlenmesi için düzenli olarak kateter kullanılmalı, hatta sürekli bir kateter yerleştirilmelidir. Bu ağır bir önlem olmakla birlikte, birçok hastaya toplumsal olarak daha az sınırlılık getirmektedir.

Mesane eğitiminin tersine, pelvik taban egzersizi stres inkontinans olgularında yararlı olabilir. Bu tür inkontinans genel olarak daha yaşlı kadınlarda ortaya çıkar. Öksürük gibi hareketler sırasında bir miktar idrar kaçırırlar. Pelvik taban egzersizi, idrar kontrolünün arttırılması için pelvik taban kaslarının istemli egzersizidir.


Cinsel bozuklukları olan MS hastaları için ne önerirsiniz?

Cinsel performans bir düzeye dek refleks gibi istemsiz sinir sisteminin bir parçası olarak işler. Bu refleks yolları hastalık tarafından etkilenebilir. Genital bölgedeki duyu bozuklukları normal cinsel işlevi bozabilir. Mesane bozuklukları gibi, MS hastalarında cinsel işlev bozukluklarına da sık rastlanır. Fakat sıklıkla hem hasta hem de hekim bunu konuşmaz. Kural olarak MS hastaları arasında bu bozukluk, psikolojik faktörler hastalığa uyumda çok önemli bir rol oynamakla birlikte, “yalnızca psikolojik” değildir, doğrudan hastalığın kendisi ile ilişkilidir. MS hastalarındaki özel etkisini gösteren geniş çalışmalar olmamakla birlikte, erkeklerdeki impotens sorunlarında, bugün Sildenafil başarılı biçimde kullanılmaktadır.

Bu ilacın güvenli kullanılması için hastanın herhangi bir kalp hastalığı olmaması ve nitrat gibi ilaçlar kullanmaması önemlidir. Üstünlüğü tablet formu olmasıdır. Cinsel ilişki öncesinde penise enjeksiyon yapılması yada pompa sistemleri gibi mekanik aletler diğer olasılıkları oluşturur. Fakat kullanımları çok daha zordur. MS hastası kadınların bazılarında ortaya çıkabilen cinsel bölgede hoş olmayan duyuların özel bir tedavisi bulunmamaktadır.


Referanslar



1 Sheean GL, Murray NM et al. An open-labelled clinical and electrophysiological study of 3,4 diaminopyridine in the treatment of fatigue in multiple sclerosis. Brain 1998;121(5):967-975.

2 Brañas P, Jordan R et al. Treatments for fatigue in multiple sclerosis: a rapid and systematic review. Health Technology Assessment; 4(27):1-61.


Kullanıcı grup bilgisi

Kayıtlı üyeler: 4819

Şu anda online: 9

Forum postaları: 249192

Grup girişi

Hotline numarası:
0216 528 37 29 (mesai saatleri içinde)